Verzuim in de kinderopvang: hoe hoog is het en wat kun je eraan doen?

Hoe hoog is het verzuim in de kinderopvang?

Het verzuim in de kinderopvang was in 2024 gemiddeld 7,7 procent. Het landelijk gemiddelde voor alle werknemers lag dat jaar op 5,2 procent.

Het cijfer voor de kinderopvang komt uit de verzuimcijfers die het sectorfonds FCB publiceert op basis van CBS AZW StatLine. Het CBS rekent de kinderopvang tot de bedrijfstak zorg en welzijn. In de algemene CBS-tabel met verzuim per bedrijfstak staat de kinderopvang daarom niet apart. Het onderzoeksprogramma Arbeidsmarkt Zorg en Welzijn (AZW) laat de branche wel los zien.

Ter vergelijking: in de hele bedrijfstak zorg en welzijn was het verzuim in 2024 7,3 procent. Volgens het CBS was dat het hoogste van alle bedrijfstakken. De kinderopvang zat daar nog iets boven.

Dat is niet altijd zo geweest. Tussen 2015 en 2017 lag het verzuim in de kinderopvang op 4,7 procent per jaar. In 2022 liep het op tot 8,3 procent. In 2023 en 2024 kwam het uit op 7,7 procent. Een jaarcijfer over 2025 voor alleen de kinderopvang staat nog niet in deze bronnen. Landelijk steeg het verzuim in 2025 naar 5,4 procent.

Wat zegt dit over je eigen organisatie?

Een branchegemiddelde is geen norm voor jouw locaties. Bedrijfsgrootte maakt bijvoorbeeld verschil: in het eerste kwartaal van 2026 mat het CBS 2,8 procent verzuim bij bedrijven met minder dan 10 werknemers en 6,8 procent bij bedrijven met 100 of meer werknemers. Verzuim kent ook een seizoenseffect. In de winter wordt meer verzuimd dan in de zomer. Vergelijk je eigen cijfer daarom met hetzelfde kwartaal een jaar eerder en niet met het vorige kwartaal.

Waarom is het verzuim in de kinderopvang hoger dan gemiddeld?

Besmetting speelt een grote rol. In 2024 zei 34 procent van de medewerkers in de kinderopvang die verzuimden dat dit geheel of deels door het werk kwam. Ruim de helft van hen noemde besmetting als belangrijkste reden.

Deze cijfers komen uit de Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden (NEA) van CBS en TNO. Het aandeel werkgerelateerd verzuim ligt in de kinderopvang hoger dan in de rest van zorg en welzijn (24,9 procent) en dan onder alle werknemers samen (19,6 procent). Het CBS noemt daarnaast een paar kenmerken die vaak samengaan met hoger verzuim: hoge werkdruk, lichamelijk zwaar werk, weinig zeggenschap over het eigen werk en blootstelling aan besmetting.

Werkdruk

In het tweede kwartaal van 2022 vond 61 procent van de werknemers in de kinderopvang de werkdruk hoog of zeer hoog. Dat was het hoogste percentage sinds het CBS dit in 2019 ging meten. Een recenter werkdrukcijfer voor alleen de kinderopvang staat niet in deze bron.

Personeelstekort

Midden 2022 stonden in de kinderopvang 55 vacatures tegenover elke duizend banen. Begin 2018 waren dat er 17. Het UWV beschreef de arbeidsmarkt voor pedagogisch medewerkers eind 2022 als zeer krap: relatief veel vacatures en weinig werkzoekenden. Waar vacatures openstaan, vangen collega's het werk op. Hoe dat bij jouw organisatie uitpakt, zie je het beste in je eigen roosters en verzuimcijfers.

Leeftijd en eigen gezin

Bijna drie kwart van de werknemers in de kinderopvang was in 2022 jonger dan 45 jaar. Hoeveel van hen zelf jonge kinderen hebben, meten deze bronnen niet. Of de combinatie van werk en eigen gezin het hogere verzuim verklaart, kunnen we met publieke cijfers dus niet onderbouwen.

Wat kun je als organisatie zelf doen aan verzuim?

Kijk eerst welk verzuim bij jou het zwaarst weegt. Kort en vaak verzuim vraagt andere keuzes dan langdurig verzuim of een patroon bij dezelfde medewerkers.

Het Arboportaal van de Rijksoverheid is helder over de basis. Een werkgever stelt verzuimbeleid op dat voorkomt dat medewerkers onnodig of onnodig lang ziek worden. Daarbij horen contact houden met zieke medewerkers, duidelijke afspraken over ziekmelden en structureel aandacht voor de persoonlijke werkomstandigheden.

Bij kort en frequent verzuim

Omdat besmetting in de kinderopvang zo vaak wordt genoemd, is een deel van het korte verzuim moeilijk te voorkomen. Wat je wel in de hand hebt, is het gesprek. Persoonlijk ziekmelden bij de leidinggevende en even bellen over de verwachte duur zijn maatregelen die het Arboportaal noemt. Meldt een medewerker zich vaak kort ziek, dan is dat een reden om het gesprek aan te gaan over hoe het gaat. Dat gesprek hoeft niet over schuld te gaan.

Bij langer verzuim of een patroon

Hier ligt de rol van de bedrijfsarts. Bij gezondheidsklachten schakel je de bedrijfsarts in via je arbodienstverlener. De leidinggevende houdt contact en bespreekt wat de medewerker nodig heeft om het werk weer op te pakken. Wil je eerder in gesprek, voordat iemand uitvalt, lees dan hoe je omgaat met een medewerker met burn-outklachten.

Signalen eerder zien

Leidinggevenden in de kinderopvang staan vaak zelf op de groep of hebben weinig tijd voor overleg. Een vaste manier om signalen te bespreken helpt dan meer dan een algemene oproep om alert te zijn. Denk aan vaker kort ziek, diensten ruilen, minder geduld op de groep of terugtrekken in teamoverleg. Eén signaal zegt weinig. Een verandering ten opzichte van hoe iemand normaal is, zegt meer. Een overzicht om dit met leidinggevenden te bespreken vind je in de signalenkaart voor leidinggevenden.

Hoe ondersteun je een medewerker die werk en zorg combineert?

Begin met een gesprek over wat er speelt en wat er haalbaar is. Daarna kies je tussen aanpassen van het werk en ondersteunen van de medewerker zelf. Vaak is een combinatie nodig.

In de kinderopvang zijn de mogelijkheden om het werk aan te passen beperkt. Er gelden vaste bezettingseisen op de groep en een dienst ruil je niet zomaar. Toch zijn er keuzes te maken:

• Rooster: vaste dagen of vaste begin- en eindtijden geven een medewerker met een eigen gezin meer voorspelbaarheid. Dit vraagt wel iets van collega's.
• Taken: tijdelijk minder groepsverantwoordelijkheid of minder extra taken naast de groep kan lucht geven zonder dat iemand uitvalt.
• Ondersteuning buiten het werk: soms zit de belasting vooral thuis. Dan helpt aanpassen van het rooster maar deels.

Welke keuze past, hangt af van de medewerker en van wat jouw locatie kan dragen. Leg afspraken vast en plan een moment om ze samen te evalueren. Merk je in het gesprek dat er gezondheidsklachten spelen, verwijs dan naar de bedrijfsarts of de huisarts. Dat is niet de rol van de leidinggevende en ook niet van een coach.

Veelgestelde vragen

Wat is een normaal verzuimpercentage in de kinderopvang?

Een vaste norm bestaat niet. Het branchegemiddelde was 7,7 procent in 2024. Gebruik dat als achtergrond en vergelijk vooral je eigen cijfers met dezelfde periode een jaar eerder.

Hoe bereken je het verzuimpercentage?

Je deelt het aantal ziektedagen door het aantal dagen dat medewerkers hadden moeten werken en vermenigvuldigt dat met 100. Het CBS telt zwangerschaps- en bevallingsverlof niet mee.

Valt de kinderopvang bij het CBS onder zorg en welzijn?

Ja. De kinderopvang hoort bij de bedrijfstak zorg en welzijn. Losse cijfers voor de kinderopvang vind je via het onderzoeksprogramma Arbeidsmarkt Zorg en Welzijn (AZW) en de factsheets van het sectorfonds FCB.

Wanneer schakel je de bedrijfsarts in?

Bij gezondheidsklachten of zorgen over wat een medewerker nog aankan. Je verzuimbeleid en je arbodienstverlener bepalen de precieze afspraken en termijnen.

Bronnen

• CBS (2023). Ziekteverzuim en werkdruk in kinderopvang toegenomen na coronaperiode. Geraadpleegd 29 september 2026.
• CBS (2023). Meer werknemers in kinderopvang, maar vacaturegraad hoger dan ooit. Geraadpleegd 29 september 2026.
• CBS (2025). Verzuim door werk hoog in kinderopvang. Geraadpleegd 29 september 2026.
• CBS (2026). Ziekteverzuim in eerste kwartaal hoger dan gemiddeld in afgelopen 30 jaar. Geraadpleegd 29 september 2026.
• CBS StatLine (2026). Ziekteverzuimpercentage; bedrijfstakken (SBI 2008) en bedrijfsgrootte. Geraadpleegd 29 september 2026.
• FCB (2025). Verzuimcijfers kinderopvang, op basis van CBS AZW StatLine. Geraadpleegd 29 september 2026.
• UWV (2023). Zij-instroom oplossing personeelstekort kinderopvang. Geraadpleegd 29 september 2026.
• Arboportaal, Rijksoverheid. Hoe verminder of voorkom je verzuim als werkgever? Geraadpleegd 29 september 2026.